Page 8 - สมุดภาพกรุงเก่า จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ก่อนพุทธศักราช ๒๕๐๐
P. 8
ค�ำน�ำ
จังหวัดพระนครศรีอยุธยำ หรือ “กรุงเก่ำ” หรือ “อยุธยำ” ราชธานีเก่ามีเรื่องเล่า
เป็นตัวหนังสือมากมาย แค่พระราชพงศาวดาร และงานเขียนของลาลูแบร์ ราชทูตฝรั่งเศส
พ.ศ. ๒๒๓๐ จดหมายและบันทึกของพ่อค้า ก็อ่านกันแทบไม่หมดแล้ว แต่เมื่อ
มองหาหนังสือรวบรวมภาพถ่ายกลับมีน้อยมาก จึงเป็นหน้าที่ของนักประวัติศาสตร์ และจังหวัด
หรือหน่วยงานท้องถิ่นที่จะต้องจัดท�าหนังสือประมวลภาพอยุธยาอย่างเป็นกิจจะลักษณะ
ให้มากขึ้น
อยุธยา หรือกรุงศรีอยุธยาสถาปนาโดยพระเจ้าอู่ทองเมื่อ พ.ศ. ๑๘๙๓ หรือ
เมื่อ ๖๖๙ ปีมาแล้ว (นับจาก พ.ศ. ๒๕๖๒) เป็นราชธานีอยู่นานถึง ๔๑๗ ปี ตั้งแต่ พ.ศ.
๑๘๙๓ - ๒๓๑๐ ปัจจุบันจังหวัดพระนครศรีอยุธยาประกอบด้วยอ�าเภอ ๑๖ อ�าเภอ ได้แก่
๑. อ�าเภอพระนครศรีอยุธยา ๒. อ�าเภอท่าเรือ ๓. อ�าเภอนครหลวง ๔. อ�าเภอบางไทร
๕. อ�าเภอบางบาล ๖. อ�าเภอบางปะอิน ๗. อ�าเภอบางปะหัน ๘. อ�าเภอผักไห่ ๙. อ�าเภอภาชี
๑๐. อ�าเภอลาดบัวหลวง ๑๑. อ�าเภอวังน้อย ๑๒. อ�าเภอเสนา ๑๓. อ�าเภอบางซ้าย
๑๔. อ�าเภออุทัย ๑๕. อ�าเภอมหาราช และ ๑๖. อ�าเภอบ้านแพรก
ที่ตั้งหลักของตัวเมืองอยุธยา คือเกาะที่ล้อมรอบด้วยแม่น�้า ๓ สาย ได้แก่ แม่น�้าป่าสัก
แม่น�้าลพบุรี และแม่น�้าเจ้าพระยา บนเกาะขนาดไม่ใหญ่นี้มีพระราชวังโบราณซึ่งได้รับการ
ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกเมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๔
อยุธยามีวัดมากถึงเกือบ ๕๐๐ แห่ง เมื่อฝรั่งเดินทางมาถึงก็เริ่มวาดแผนที่และบันทึก
เรื่องราวของอยุธยาไว้เป็นระยะๆ เช่น หมอแกมเฟอร์ (Engelbert Kaempfer - เข้ามา พ.ศ.
๒๒๓๓) บอกว่า อยุธยามีทั้งคลองใหญ่ คลองเล็ก ซึ่งช่วยระบายและลดกระแสเชี่ยวของล�าน�้าได้
มีถนนเลียบคลอง มีบ้านเรือนทั้งสองฟาก และมีประตูน�้าหลายแห่ง คลองน้อยใหญ่ ท�าให้
เรือแล่นจากแม่น�้าเข้าไปยังภายในตัวเมืองขนาดจอดเทียบท่าพระต�าหนักได้ ดังนี้เป็นต้น
การพิมพ์หนังสือเริ่มมีในเมืองไทยราว พ.ศ. ๒๓๗๙ แต่การพิมพ์หนังสือรวมภาพ
ของไทยยังมีปริมาณน้อยมาก เพราะขาดช่างท�าแม่พิมพ์ดีๆ แม้จนถึงยุคที่เทคนิคการพิมพ์
ดีขึ้นแล้วก็ยังไม่ค่อยมีใครใส่ใจเรื่องสมุดภาพ
หนังสือสมุดภาพของอยุธยาเท่าที่เห็นพิมพ์จ�าหน่ายในปัจจุบันคือหนังสือ Ayudhya
A Pictorial Odyssey ๑๙๐๗ - ๑๙๒๐ หรือ กรุงเก่าเมื่อกาลก่อน ภาพถ่าย ๑๐๐ ปี
พระนครศรีอยุธยา ของ อรรถดา คอมันตร์ พิมพ์เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๔
การท�าหนังสือสมุดภาพเป็นเรื่องส�าคัญ เพราะสมุดภาพช่วยขยายให้เห็นหน้าตา
บุคคล เหตุการณ์ สถานที่ และอื่นๆ ได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ไม่ต้องเสียเวลาจินตนาการ จังหวัด
พระนครศรีอยุธยาเป็นจังหวัดส�าคัญที่นักเดินทาง นักท่องเที่ยวทั้งไทยและเทศต้องมาเยี่ยม
เยือนอยู่เป็นประจ�า หากมีแต่หนังสือประเภทข้อเขียน การค้นคว้า การท่องเที่ยวก็ขาดความ
สมบูรณ์ จึงควรมีหนังสือสมุดภาพเพื่อการศึกษาอ้างอิงด้วย
6
